ขออนุญาต และขอเสริม คุณ ITTI นะครับ
หลักการบันทึก ทำอย่างที่คุณ ITTI แนะนำนะครับ แต่สำหรับบัญชี รายได้ค้างรับ อันนี้ควรเปลี่ยนเป็น บัญชีลูกหนี้อื่น-สนญ. (ซึ่งอยู่ภายใต้กลุ่มบัญชีสินทรัพย์หมุนเวียนอื่นๆ)
** บัญชีรายได้ค้างรับ จะใช้ในกรณีที่มีเงื่อนไข ที่มีการตกลง มีสัญญาว่าจะจ่ายเดือนหนึ่งๆเท่าๆกัน เช่นกรณีที่เป็น รายได้ค่าเช่า ซึ่งเราจะเรียกว่า ค่าเช่าค้างรับ เป็นต้น
จากโจทย์นี้ ใช้หลักการที่คุณ ITTI แนะนำได้เลย แต่ถ้าสนญ.มีการชำระเป็นงวดๆ หรือชำระไม่เต็ม จะทำให้การควรคุมระบบเป็นไปยากขึ้น(เพราะคนซื้อรถไม่ได้มีรายเดียว)หากมีการบันทึกบัญชีผ่านสมุดรายวัน ดังนั้นถ้าสำนักงานใหญ่มีการชำระไม่เต็ม ลองพิจารณาหลักการบันทึกอีกแบบ ดังนี้
1. เปิดหัวข้อเอกสารขายเชื่อไว้ 2 กลุ่ม เช่น IV, IW เอกสาร IV ใช้บันทึกการขายปกติ ส่วน IW ไว้บันทึกหนี้ของบริษัทในเครือที่รับยอดเงินไว้แทน
2. เมื่อขายรถให้นาย ก. ใช้หัวข้อ IV
โปรแกรมจะบันทึก ลูกหนี้การค้า. (นาย ก.) 107,000
ขาย 100,000
ภาษีขาย 7,000
3. บริษัทส่งให้ลิสซิ่ง และทางลิสซิ่ง ทำการชำระเงินผ่านไปยังสำนักงานใหญ่ ซึ่งสาขาต้องถือว่าเป็น ลูกหนี้อื่น - สนญ. ดังนั้นการบันทึกขั้นตอนนี้จะเป็นดังนี้
3.1 ให้ทำการตัดหนี้นาย ก. ออกไป จากหน้า RE แต่ว่าแทนที่จะได้รับเงินสด หรือเช็ค ให้บันทึก HO. เป็นลูกหนี้กลับไปแทน
ลูกหนี้อื่น - สนญ 107,000 (สร้างวิธีการรับชำระหนี้อื่นๆ)
ลูกหนี้การค้า (นาย ก.) 107,000
3.2 ทำการบันทึกหนี้ส่วนของ HO รับไปเป็นลูกหนี้ในระบบ โดยใช้เอกสาร IW ซึ่งจะทำให้การติดตามลูกหนี้คงค้างได้ง่ายขึ้น และในทะเบียนลูกหนี้ ให้อ้างผังบัญชีของ ลูกหนี้การค้า - สนญ. และในใบ IW นี้จะไม่มีการบันทึกภาษีมูลค่าเพิ่ม ซึ่งเราสามารถกำหนดค่าให้เป็น 0 ได้ที่หน้ากำหนดเลขที่เอกสารไว้เลย และอย่าลืมบันทึกในช่องอ้างอิงด้วยว่า เป็นยอดของลูกค้าชื่อนาย ก. ทะเบียนรถอะไร ไว้ด้วย ซึ่งเราสามารถให้โปรแกรมนำรายการในช่องอ้างอิงนี้ไปบันทึกไว้ในสมุดรายวันได้ เพื่อการค้นหาในบัญชีแยกประเภทได้สะดวกขึ้นในภายหลัง
ลูกหนี้การค้า - สนญ. 107,000 (ในทะเบียนลูกหนี้ อ้างผังบัญชีเป็นลูกหนี้การค้า - สนญ)
ลุกหนี้อื่น - สนญ. 107,000 (สร้างเป็นรายละเอียดสินค้าบริการ)
ในขั้นตอนนี้ จะทำให้ ลูกหนี้อื่น - สนญ. หมดไป แต่กลับเปลี่ยนสถานะเป็น ลูกหนี้การค้า - สนญ.ขึ้นมาแทน และมีข้อมูลอ้างอิงในการทวงหนี้ได้สะดวกแบบเดียวกับลูกหนี้การค้าทั่วไป
4. รับชำระจากสำนักงานใหญ่ ใช้หัวข้อ RE ปกติ ซึ่งจะชำระทั้งหมดหรือบางส่วนก็ได้ ซึ่งในขั้นตอนนี้ จากโจทย์บอกว่า ทาง สนญ.จะไม่แจ้งว่าชำระของลูกค้ารายใด ผมแนะนำว่า ทางสาขาควรแจ้งให้ทาง สนญ.ทำเอกสารประกอบการส่งเงินเป็นลายลักษณ์อักษรว่าเป็นยอดของลูกค้ารายใด (ซึ่งเราสามารถตรวจสอบจากระบบได้ว่าลูกค้ารายนั้นค้างยอดเต็มที่เท่าไหร่ และสนญ.ส่งเงินมาครบหรือไม่) เพื่อความเป็นระบบที่ดีนะครับ ก่อนที่ภายหลังคนทำบัญชี ลาออกแล้วคนมาทำใหม่หาข้อมูลไม่เจอ แล้วก็ลาออกไปอีก...

* ในขั้นตอนของการรับชำระหนี้จาก สนญ.นี้ ถ้าต้องการให้เอกสารแยกเป็นอิสระ คุณอาจกำหนดหัวข้อรับชำระเป็น RW อีกหัวข้อหนึ่งก็ได้นะครับ
แถมท้ายนะครับ ผังบัญชี สำหรับระบบลูกหนี้ ควรเป็นแบบนี้นะครับ ตามรูป

ตรงลูกหนี้การค้า - บริษัทในเครือ เปลี่ยนเป็นลูกหนี้การค้า - สนญ. และลูกหนี้การค้า - สาขา ก็ได้นะครับ